Dr 01 Ustroj Konstytucyjny I Zrodla Prawa

---
name: "dr-01-ustroj-konstytucyjny-i-zrodla-prawa"
description: "Prawo konstytucyjne i ustrojowe: Konstytucja, organy państwa, TK, źródła prawa, legislacja i skarga konstytucyjna; analiza z aktualną weryfikacją źródeł."
metadata:
  port: "lex-machina-codex"
  source-tree: "development-2026-09-01"
  source-directory: "dr-01-ustroj-konstytucyjny-i-zrodla-prawa"
---

> [!IMPORTANT]
> Port Codex: przed wykonaniem wczytaj `../shared/CODEX-ADAPTER.md`. Oryginalne metadane są w `references/CODEX-SOURCE-FRONTMATTER.yaml`.

> **Universal runtime:** przed wykonaniem zastosuj kanoniczny `shared/UNIVERSAL-RUNTIME-ADAPTER.md` z osobnego skilla `shared`. Lokalna sekcja adaptera poniżej jedynie go doprecyzowuje.


## ADAPTER RUNTIME — PORTABILITY (ChatGPT / Claude / inne hosty)

Ta sekcja zmienia wyłącznie wykonanie operacji technicznych. Merytoryka dziedzinowa, mapy aktów, hard gate’y, kolejność modułów i kryteria jakości tego DR-skilla pozostają bez zmian.

1. `view dr-01-ustroj-konstytucyjny-i-zrodla-prawa/<plik>` oraz `view modules/...` / `view references/...` oznaczają świeży odczyt odpowiedniego lokalnego pliku tego skilla. Literalna ścieżka `..` nie jest wymagana.
2. `view shared/<plik>` oznacza świeży odczyt z osobnego, kanonicznego skilla `shared`. NIE kopiuj `shared` do tej paczki. Brak obowiązkowego zasobu shared = fail-closed, nie substytucja pamięcią modelu.
3. `view <inny-skill>/<plik>` oznacza aktywację/odczyt wskazanego osobnego skilla. Nie vendoryzuj innych skilli do tego ZIP-a.
4. `web_search` / `web_fetch` i podobne nazwy oznaczają świeże wyszukanie/odczyt online przez równoważną funkcję hosta. Zachowaj wymagane źródła oficjalne, statusy weryfikacji i zakaz cytowania prawa z pamięci.
5. `show_widget`, `visualize:read_me`, `present_files`, `create_file`, shell/Python i podobne operacje są nazwami semantycznymi. Jeśli host nie ma literalnego narzędzia, użyj równoważnej funkcji natywnej bez omijania bramek jakości.
6. `/mnt/user-data/...` oznacza rzeczywiste załączniki użytkownika dostępne w bieżącym hoście; wymagany ponowny odczyt ma być faktycznym odczytem źródła.

**Zasada nadrzędna:** instrukcje, które są już zrozumiałe i wykonalne w bieżącym hoście, wykonuj bez konwersji. Adapter działa wyłącznie na granicy runtime.


# DR-01 — Ustrój Konstytucyjny i Źródła Prawa

## ⛔ HARD GATE — ZAKAZ CYTOWANIA Z PAMIĘCI

**PRZED każdym powołaniem przepisu, artykułu, terminu lub sygnatury:**
1. Zweryfikuj brzmienie i Dz.U. w `isap.sejm.gov.pl`
2. Zweryfikuj orzeczenie w `orzeczenia.ms.gov.pl` / `nsa.gov.pl` / `sn.pl`
3. **NIGDY** nie podawaj artykułu, terminu, kary ani sygnatury wyłącznie z pamięci modelu.

> Procedura szczegółowa (warstwa strukturalna SAOS/MCP, kontrakt sygnatur,
> gradient weryfikacji cytatu): `view shared/PRAWO-HARDGATE.md` — wczytaj
> PRZED pierwszym przepisem w każdej odpowiedzi. Integruje się z
> `shared/ISAP-AUDIT-PROTOCOL.md`.


> ⛔ **SELF-CHECK ANTY-FASADA — obowiązkowy przed wysłaniem odpowiedzi/pisma**
> (podłączone 2026-08-24, flaga F-115 P3 — zamknięcie zakresu 16 skilli DR):
>
> ```
> view shared/SELF-CHECK-ANTY-FASADA.md
> ```
>
> Sprawdza dwie rzeczy: (1) czy w tekście stoi „zweryfikowano", data weryfikacji
> albo URL przy przepisie, dla którego NIE wywołano narzędzia W TEJ ODPOWIEDZI;
> (2) czy znacznik statusu nie został nadany treści WYGENEROWANEJ w tej odpowiedzi
> (AF-6). Treść listy jest w module, nie tutaj — celowo, żeby nie powstało kolejne
> miejsce dryfu (7 wcześniejszych kopii rozjechało się ze źródłem przy pierwszej
> zmianie brzmienia).
>
> ⛔ Wyzwalaczem jest BRAK WYWOŁANIA NARZĘDZIA dla danego twierdzenia w danej
> odpowiedzi — nie brak narzędzi w sesji. Niedostępność ISAP nie zwalnia z
> oznaczenia, tylko je wymusza.

---

## Zasada architektoniczna
- Jeden moduł = jeden akt prawny (tekst jednolity Dz.U.)
- Wyjątek: wydzielone rozdziały jednej ustawy mogą mieć osobny moduł (z adnotacją)
- Ten sam akt NIE może pokrywać dwóch różnych DR-skills
- **Zakaz cytowania przepisów z pamięci modelu podczas sesji — każde brzmienie weryfikuj w ISAP**
- Źródło podstawowe: ISAP; LEX/Legalis dopuszczalne wyłącznie pomocniczo przy braku dostępu

## DEFINICJE — shared/definicje/

- `definicje/DEF-INTERES-WLASNY-WYLACZENIA.md` — ⚠️ NOWE 2026-06-12: wyłączenie
  sędziego (iudex inhabilis/suspectus, art. 48-49 KPC + odpowiedniki KPK/PPSA),
  z KRYTYCZNYM alertem TK P 10/19+P 7/23 (neoKRS, ZAKTUALIZOWANO 06-13: art.48+49 KPC, + kryzys publikacji wyroków TK) — SCALONE z mod-USP-ustroj-sadow-
  powszechnych.md, który wcześniej miał własny, krótszy opis bez tego alertu

## ORKA-BAS — Definicje wspomagające (shared/ORKA-BAS-LEKSYKON.md)

Brak dedykowanych rekordów ORKA dla tej dziedziny (pojęcia konstytucyjne mają
ugruntowane definicje doktrynalne, kazuistyka TK). Pomocniczo:
- BAS-W31 Właściwość sądu — zasady ogólne (gdy sprawa dotyczy podziału władz/sądów)

## Moduły (15 łącznie — ✓ 15 OK, ☐ 0 STUB)

  [✓] OK    mod-KRS-current-state-COV
  [✓] OK    mod-PUSA-current-state-COV
  [✓] OK    mod-Rada-Ministrow-current-state-COV
  [✓] OK    mod-TK-organizacja-postepowanie-current-state-COV
  [✓] OK    mod-mandat-posla-senatora-current-state-COV
  [✓] OK    mod-partie-polityczne-current-state-COV
  [✓] OK    mod-przewleklosc-current-state-COV

```
  [✓] OK    mod-Konstytucja-TK-skarga-konstytucyjna
  [✓] OK    mod-USP-ustroj-sadow-powszechnych
  [✓] NOWY  mod-ustawa-SN-sad-najwyzszy
              (F-108/50: dedykowany moduł B, mapa ustawy + alert temporalny zmian 2028)
  [✓] OK    mod-ustawa-KRS-i-ustroj-wladzy
  [✓] OK    mod-ustawa-partie-polityczne-referendum
  [✓] OK    mod-ZTP-przepisy-przejsciowe-doktryna  — dodany 2026-07-17: podstawa
            prawna Zasad Techniki Prawodawczej + mechanizm/algorytm kwalifikacji
            technik intertemporalnych + literatura ekspercka. Wywołuj gdy pytanie
            dot. wpływu nowelizacji na sprawy w toku wykracza poza samą mechanikę
            dat (dla tej ostatniej: analizator-przepisow-v2/references/
            MOD-VACATIO-LEGIS.md — NIE duplikować).
  [✓] OK    mod-specustawy-lex-specialis-graf-zaleznosci  — dodany 2026-07-17:
            specustawy (pojęcie doktrynalne), przepisy epizodyczne (ZTP Rozdz.
            4a — inny dział tego samego aktu co mod-ZTP powyżej), algorytm
            lex specialis derogat legi generali, mechanizm grafu zależności
            specustawa↔akt ogólny. Komplementarny z mod-ZTP, nie duplikuje.
  [✓] OK    mod-stany-nadzwyczajne-sytuacje-kryzysowe  — dodany 2026-07-17:
            Rozdział XI Konstytucji (art. 228-234), 3 stany nadzwyczajne,
            reżimy ustawowe poniżej progu konstytucyjnego (zarządzanie
            kryzysowe, ochrona ludności, stan epidemii), doktrynalna
            kontrowersja COVID-19, graf zależności między reżimami. Wywołuj
            dla klęsk żywiołowych/katastrof/epidemii — komplementarny z
            mod-specustawy (katalog specustaw doraźnych pozostaje tam).
```

## Jak wywołać

```
view dr-01-ustroj-konstytucyjny-i-zrodla-prawa/modules/[nazwa-modulu].md
```

## Lokalna mapa aktów prawnych

```
view dr-01-ustroj-konstytucyjny-i-zrodla-prawa/MAPA-AKTOW.md
```

## Powiązania zewnętrzne
- Wchodzi z: `prawo-polskie-v2` → `ROUTING-MAP.md` → ten skill
- Wychodzi do: `pisma-procesowe-v3` / `analiza-sadowa-v6` / `orzeczenia-sadowe-v2`
- Weryfikacja prawa: isap.sejm.gov.pl
- Orzecznictwo: trybunal.gov.pl, sn.pl, nsa.gov.pl, orzeczenia.ms.gov.pl

## ⚖️ DISCLAIMER (obowiązkowy)

Po zakończeniu analizy lub przed oddaniem odpowiedzi zawierającej ocenę prawną:

```text
view shared/DISCLAIMER.md
```

Wybierz wariant odpowiedni do trybu:
- **PRAWNIK / kancelaria** → wariant techniczny (art. 4 Prawa o adwokaturze / art. 6 u.r.p.)
- **LAIK / pro se** → wariant uproszczony (informacja ≠ porada prawna)

Disclaimer musi być **ostatnim elementem** każdej odpowiedzi zawierającej analizę prawną,
ocenę szans, kwalifikację prawną lub interpretację przepisu.

## Audyt pokrycia (2026-06-13)

DR-01 ma 4 moduły pokrywające 11 aktów prawnych. Dziedzina jest **celowo węższa** niż inne DR:
prawo konstytucyjne / ustrojowe jest rzadko samodzielnym przedmiotem sprawy kancelaryjnej — zwykle pojawia się jako **kontekst lub zarzut** w sprawie należącej do innego DR (np. neoKRS w DR-12, skargi na przewlekłość w DR-05/DR-02).

**Ocena kompletności:**
- ✅ Konstytucja + TK + skarga konstytucyjna (art. 79 Konstytucji)
- ✅ Ustrój sądów (PUSP, SN, sądy adm.)
- ✅ KRS + władza wykonawcza
- ✅ Partie polityczne + referendum
- ✅ Zasady Techniki Prawodawczej — przepisy przejściowe, doktryna i mechanizm
  kwalifikacji technik intertemporalnych (dodano 2026-07-17, na wniosek
  użytkownika; literatura ekspercka + algorytm decyzyjny)
- ✅ Specustawy, lex specialis, przepisy epizodyczne, graf zależności (dodano
  2026-07-17, na wniosek użytkownika; komplementarne z modułem ZTP powyżej)
- ✅ Stany nadzwyczajne i sytuacje kryzysowe — klęski żywiołowe, katastrofy,
  epidemie (dodano 2026-07-17, na wniosek użytkownika; rozdział XI
  Konstytucji + doktrynalna kontrowersja COVID-19 + graf reżimów)

**Brakujące akty — kandydaci do rozbudowy przy zwiększonym zapotrzebowaniu:**
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej (UDIP) — jest w DR-05 (mod-UDIP-...), tu niepotrzebna
- Ordynacja wyborcza / Kodeks wyborczy — rozważyć mod-ustawa-kodeks-wyborczy.md jeśli pojawią się sprawy
- Ustawa o finansowaniu kampanii wyborczych (PKW, PKW-odwołania) — niszowa, brak modułu, dodać przy zapotrzebowaniu
- Ustawa o ochronie danych osobowych w sprawach wyborczych — marginalnie

**Konkluzja:** DR-01 nie wymaga pilnej rozbudowy poza dziedziną wyborczą.
Moduł ZTP (2026-07-17) domyka lukę doktrynalną: system miał już mechanikę dat
(MOD-VACATIO-LEGIS) ale brakowało podstawy prawnej samej techniki legislacyjnej
i literatury eksperckiej — teraz obie warstwy są rozdzielone i połączone
odesłaniami, bez duplikacji.

## CHANGELOG

⛔ **Historia zmian tego skilla NIE mieszka w tym pliku** (ZASADA 15,
`audyt-systemu-v4/SKILL.md`). Jedyna lokalizacja kanoniczna:

```
view dr-01-ustroj-konstytucyjny-i-zrodla-prawa/references/CHANGELOG.md
```

*(Wpis 3.3 przeniesiony stąd 1:1 dnia 2026-08-24, flaga F-126. Luka 3.4–3.6
odnotowana tam jawnie jako nieodtworzona — zakaz rekonstrukcji z pamięci.)*