Zamanasimi Ve Sureler

---
name: zamanasimi-ve-sureler
description: "Haksız fiil tazminat talebinin süre yönünden hâlâ ileri sürülebilir olup olmadığı tartışmalıysa; iki yıllık, on yıllık ve daha uzun ceza zamanaşımı sürelerini hesaplamak için kullanılır."
---

# Zamanaşımı ve Süreler

## Görev
Tazminat talebinin TBK m.72 zamanaşımı süreleri içinde olup olmadığını belirlemek: zarar ve failin öğrenilmesinden 2 yıl; her hâlde fiilden 10 yıl; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı. Süre, davanın kaderini doğrudan belirlediğinden ilk kontrol edilen unsurlardandır.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Fiil/zarar hangi tarihte gerçekleşti?
- Zarar gören zararı ve faili ne zaman öğrendi (öğrenme tarihi belgeli mi)?
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor mu (ceza zamanaşımı imkânı)?
- Daha önce ihtar, dava, takip ile zamanaşımı kesildi mi?

## Denetim şeması
1. **İki yıllık nispi süre (m.72/1).** Zarar görenin hem zararı hem tazminat yükümlüsünü (faili) öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl. İkisi birlikte öğrenilmeden süre başlamaz.
2. **On yıllık mutlak süre (m.72/1).** Öğrenme olmasa dahi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yılda zamanaşımı dolar; bu, üst sınırdır.
3. **Ceza zamanaşımı (m.72/1 son cümle).** Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebine de bu daha uzun süre uygulanır (TCK m.66 süreleri). Suç vasfı ayrıca değerlendirilir.
4. **Kesme ve durma.** Dava açılması, takip, borçlunun ikrarı zamanaşımını keser (TBK m.154); kesilmeyle yeni süre işler (m.156). Durma sebepleri (m.153) ayrıca kontrol edilir.
5. **Rücu zamanaşımı.** Müteselsil sorumlular arası rücu talebinde özel süre rejimi (m.73) işletilir; ödeme tarihi esas alınır.
6. **Ara sonuç.** Süre tablosu kurulur (başlangıç-bitiş, kesme/durma); süre yakınsa ihtiyati önlem (dava/ihtar) önerilir, dolmuşsa def'i riski açıkça yazılır. Zamanaşımı def'i ileri sürülmedikçe hâkim resen dikkate almaz.

## Çıktı modülleri
- Süre takvimi (öğrenme/fiil tarihi + 2/10/ceza süresi).
- Kesme-durma olayları zaman çizelgesi.
- Süre riski uyarısı ve önerilen acil adım.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `haksiz-fiil-tazminat` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*