Zamanasimi Sureler

---
name: zamanasimi-sureler
description: "Sigorta tazminatı, rücu veya zorunlu sigorta taleplerinde zamanaşımı süresinin hesaplanması, başlangıç anı, kesilme-durma ve uzamış ceza zamanaşımı tartışıldığında kullanılır; süre kaybı riskini önlemek için başvurulacak beceri."
---

# Süreler ve Zamanaşımı (Sigorta İstemleri)

## Görev
Sigorta sözleşmesinden ve zorunlu sigortalardan doğan istemlerin zamanaşımını doğru hesaplamak: süre, başlangıç anı, kesilme/durma ve uzamış ceza zamanaşımının uygulanıp uygulanmayacağı.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. İstem türü ne: tazminat, prim, rücu, zorunlu trafik sigortası tazminatı?
2. Riziko/ödeme tarihi ve talep tarihi nedir?
3. Olay aynı zamanda suç oluşturuyor mu (ceza zamanaşımı?)
4. Daha önce başvuru/ihtar/dava ile süre kesildi mi?

## Denetim şeması
1. **Genel kural — TTK m.1420.** Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler iki yılda; sigorta tazminatına/bedeline ilişkin istemler her halde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar. Ara sonuç: hangi sürelerden hangisi önce dolar?
2. **Sorumluluk sigortaları.** Sorumluluk sigortalarında zarar görenin doğrudan talebi ve özel süreler; rücu istemlerinde başlangıç ödeme tarihidir.
3. **Zorunlu trafik sigortası — KTK m.109.** Kural iki yıl (zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten) ve her halde kaza tarihinden sekiz yıl. **Uzamış ceza zamanaşımı:** fiil suç oluşturup TCK'da daha uzun zamanaşımı öngörülüyorsa o (daha uzun) süre tazminat istemi için de uygulanır (KTK m.109/3).
4. **Kesilme ve durma.** TBK m.154-158 ve m.153 (durma); sigortacıya başvuru, dava, tahkim başvurusu, borç ikrarı süreyi keser. İhtar tek başına kesmez; usulüne uygun talep gerekir.
5. **Hak düşürücü süreler.** Cayma için on beş gün (TTK m.1440), prim ihtar süresi (m.1434); bunlar zamanaşımından farklı, durmaz/kesilmez. İspat: zamanaşımı definin koşullarını ileri süren taraf.

## Çıktı modülleri
- İstem bazında zamanaşımı tablosu (süre / başlangıç / dolma tarihi).
- Uzamış ceza zamanaşımı değerlendirmesi (KTK m.109/3).
- Kesilme/durma olayları kronolojisi.
- Acil süre uyarısı ve önerilen koruyucu işlem (dava/başvuru).

## Plugin bağlamı

Bu beceri `sigorta-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*