Usul Gorev Yetki Dava Sarti

---
name: usul-gorev-yetki-dava-sarti
description: "Ekonomik suç dosyasında soruşturma-kovuşturma akışı, görevli-yetkili mahkeme, iddianame denetimi (CMK m.170, m.174) ve vergi/SPK suçlarına özgü mütalaa-şikâyet ön şartlarının kontrolü gerektiğinde kullanılır."
---

# Usul, Görev-Yetki ve Mütalaa/Dava Şartları

## Görev
Ekonomik suç dosyasının ceza muhakemesi iskeletini kurmak: evre, görev-yetki, iddianame denetimi ve alana özgü dava/mütalaa ön şartlarını sıraya koymak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Dosya hangi evrede? (soruşturma, iddianame, kovuşturma, kanun yolu)
- Suç tipi ne ve buna bağlı görevli mahkeme (asliye ceza / ağır ceza) hangisi?
- Ön şart gerektiren bir suç mu (vergi VUK m.367, SPK m.115)?
- İddianamede vakıa-delil-suç vasfı uyumu var mı?

## Denetim şeması
1. **Evre tespiti**: Soruşturma (CMK m.160 vd. — savcılık, kolluk, koruma tedbirleri) ile kovuşturma (iddianamenin kabulüyle başlar) ayrılır; her evrenin imkân ve süreleri farklıdır.
2. **Ön şart taraması**: Vergi kaçakçılığında mütalaa (VUK m.367), SPK suçlarında SPK başvurusu/mütalaası (m.115), karşılıksız çekte şikâyet (5941 m.5) gibi ön şartlar — yoksa kovuşturma usulden sakat, durma/düşme gündeme gelir.
3. **Görev**: Suçun cezasının üst sınırına göre ağır ceza (kural olarak 10 yıl ve üzeri ağırlıkta) / asliye ceza ayrımı; örneğin nitelikli zimmet, irtikâp gibi ağır cezalı suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür. Suç tipine göre kontrol edilir.
4. **Yetki (CMK m.12 vd.)**: Suçun işlendiği yer mahkemesi kural; teşebbüs/zincirleme/çok failli ekonomik suçlarda yetki çatışmalarına dikkat.
5. **İddianame denetimi (CMK m.170 ve m.174)**: İddianamede yüklenen suç, olaylar, deliller ve hangi maddeye dayanıldığı gösterilmeli; eksiklik halinde iade (m.174) talep edilir.
6. **Zamanaşımı (TCK m.66, m.68)**: Dava ve ceza zamanaşımı suçun üst sınırına göre hesaplanır; teselsül eden fiillerde başlangıç notu alınır.
7. **Ara sonuç**: Evre, ön şart, görev-yetki, iddianame uygunluğu ve zamanaşımı tek tabloda toplanır.

## Çıktı modülleri
- Evre ve süre haritası
- Mütalaa/şikâyet ön şartı kontrol listesi
- Görev-yetki belirleme notu
- İddianame iade gerekçesi taslağı (varsa)
- Zamanaşımı hesabı

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ekonomik-ceza` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*