Tasiyanin Sorumlulugu Yuk Hasari

---
name: tasiyanin-sorumlulugu-yuk-hasari
description: "Taşınan yükün ziyaa uğraması, hasar görmesi veya gecikmesi nedeniyle taşıyana karşı talep ya da savunma hazırlanırken; sorumluluğun şartlarını, kurtuluş hallerini, sorumluluk sınırını ve ihbar yükümlülüğünü değerlendirmek için kullan."
---

# Taşıyanın Sorumluluğu ve Yük Ziya/Hasarı

## Görev
Yükün ziya, hasar veya gecikmesinden doğan zararda taşıyanın sorumlu tutulup tutulamayacağını belirlemek; kurtuluş hallerini ve sorumluluk sınırını uygulamak; ihbar ve protesto sürelerinin korunup korunmadığını denetlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Yük tamamen mi kayıp, kısmen mi hasarlı, yoksa gecikmeli mi teslim edildi?
- Hasar yükleme öncesi, taşıma sırasında mı yoksa boşaltma sonrası mı gerçekleşti?
- Teslimde sörvey/ekspertiz yapıldı mı; ziya-hasar ihbarı süresinde yapıldı mı?
- Yükün cinsi, koli/birim sayısı ve brüt ağırlığı (sorumluluk sınırı hesabı için)?

## Denetim şeması
1. **Sorumluluğun temeli**: Taşıyan, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar ziya ve hasardan kural olarak sorumludur (TTK m.1178 vd.); kusur karinesine dayanan bir sorumluluktur.
2. **Denize elverişlilik**: Zararın gemi denize/yola/yüke elverişsizliğinden doğduğu iddiasında taşıyanın gereken özeni gösterdiğini ispatı (TTK m.1141, m.1180); özen gösterilmemişse kurtuluş yoktur.
3. **Kurtuluş halleri (istisnalar)**: Teknik kusur/yangın gibi kanunda sayılan sorumluluktan kurtuluş sebeplerini (TTK m.1180-1182 çerçevesinde) ve bunların ispat yükünü değerlendir; navlun sözleşmesindeki sorumsuzluk kayıtlarının emredici sınırlar karşısında geçerliliğini denetle.
4. **Sorumluluk sınırı**: Tazminat, koli/birim başına veya kilogram başına hesaplanan tutarla sınırlıdır (TTK m.1186 — Lahey-Visby esaslı SDR sınırı); konteyner içeriğinin konişmentoda dökümüne göre birim sayısının nasıl belirleneceğini hesapla. Taşıyanın kasdı/pervasızlığı sınırı kaldırır.
5. **İhbar ve ara sonuç**: Açık hasarda teslim anında, gizli hasarda kanunda öngörülen süre içinde ihbar yapılmazsa karine taşıyan lehine işler. Eşyaya ilişkin taleplerde **bir yıllık** zamanaşımını (TTK m.1188) hesapla. Çıktıda sorumluluk-kurtuluş-sınır zincirini sıralı sonuçla.

## Çıktı modülleri
- Sorumluluk/kurtuluş değerlendirme tablosu
- Sorumluluk sınırı hesap taslağı (birim ve kilogram)
- İhbar/zamanaşımı kontrol listesi ve talep/savunma stratejisi

## Plugin bağlamı

Bu beceri `deniz-ticareti-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*