Sureler Ve Zamanasimi

---
name: sureler-ve-zamanasimi
description: "Taşıma alacak ve tazminat taleplerinde ihbar/rezerv süreleri ile zamanaşımının (TTK 1/3 yıl, CMR 1/3 yıl) hesaplanması, başlangıç anının ve durma-kesilme hallerinin belirlenmesi gerektiğinde kullanılır."
---

# Süreler ve Zamanaşımı

## Görev
Taşımaya özgü kısa zamanaşımı ve hak düşürücü/ihbar sürelerini doğru hesaplamak; başlangıç anı, durma ve kesilme hallerini saptayarak hak kaybını önlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. Talep neyden doğuyor: ziya, hasar, gecikme, taşıma ücreti mi?
2. Taşıma TTK'ya mı CMR'ye mi tabi?
3. Teslim/teslim için kararlaştırılan tarih nedir; olaydan bu yana ne kadar geçti?
4. Taşıyıcının kastı veya ağır kusuru iddia ediliyor mu?

## Denetim şeması
1. **TTK zamanaşımı:** TTK m.855/1 — taşıma sözleşmesinden doğan bütün istemler bir yılda zamanaşımına uğrar. m.855/2 — taşıyıcının kastı veya kasta eş kusuru (m.886 anlamında) varsa süre üç yıldır.
2. **Başlangıç anı (TTK):** Genel kural teslim tarihi; ziyada eşyanın teslim edilmesi gereken tarih; gecikmede teslim tarihi (m.855/3 atfıyla belirlenir).
3. **CMR zamanaşımı:** CMR m.32 — kural 1 yıl; kasıt veya lex fori'ye göre kasta eş kusurda 3 yıl. Başlangıç: kısmi ziya/hasar/gecikmede teslim günü; tam ziyada teslim için kararlaştırılan sürenin bitiminden 30 gün (veya kararlaştırılmamışsa 60 gün) sonra (m.32/1).
4. **Durma/kesilme (CMR):** m.32/2 — yazılı talep zamanaşımını durdurur; taşıyıcının yazılı reddi ve belgelerin iadesiyle yeniden işler. Sonraki aynı konulu taleplerin durdurucu etkisi yoktur.
5. **İhbar/rezerv süreleri:** Ayrıca TTK m.889 / CMR m.30 süreleri (teslimde, 7 gün, 21 gün) hak/karine kaybına yol açar — zamanaşımından ayrı izlenir.
6. **Defi niteliği:** Zamanaşımı def'i taraflarca ileri sürülmedikçe hâkim re'sen dikkate almaz (TBK m.161).
7. **Ara sonuç:** Talebin canlı/zamanaşımına uğramış olduğu ve durdurma imkânları.

## Çıktı modülleri
- Zamanaşımı hesap tablosu (başlangıç, süre, bitiş; TTK/CMR ayrı).
- İhbar/rezerv süresi takvimi.
- Süreyi durdurma/kesme stratejisi notu (yazılı talep, dava, takip).

## Plugin bağlamı

Bu beceri `tasima-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*