Sureler Ve Zamanasimi

---
name: sureler-ve-zamanasimi
description: "Hangi talep için hangi zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin işlediğini, başlangıcını ve kesilme-durma hallerini belirlemek gerektiğinde; her sözleşme tipinin özel sürelerini genel kuraldan ayırmak için kullanılır."
---

# İsimli Sözleşmelerde Süreler ve Zamanaşımı

## Görev
Talep bazında doğru süreyi (genel/özel zamanaşımı veya hak düşürücü ihbar süresi), başlangıç anını ve kesilme/durma hallerini belirlemek; sürenin niteliğini (zamanaşımı mı, hak düşürücü mü) ayırmak çünkü sonuçları farklıdır.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Talebin türü ve hukuki dayanağı (ayıp, ücret, tazminat, iade)?
- Olayların tarihleri (teslim, kabul, ifa, fark etme)?
- Adi mi ticari mi tüketici işlemi mi?
- Kesen işlem var mı (dava, takip, ikrar)?

## Denetim şeması
1. **Genel zamanaşımı (m.146-147).** Kural 10 yıl; m.147 istisnaları 5 yıl: kira bedeli, vekâlet/komisyon/simsarlık ücreti, eser sözleşmesinden doğan alacaklar (bazı haller), serbest meslek/zanaatkâr alacakları. Önce talebin bu listeye girip girmediğine bakılır.
2. **Satışta ayıp (m.231).** 2 yıl; taşınmaz yapıda 5 yıl; satıcı ağır kusurlu/hileli ise süreyle korunmaz.
3. **Eserde ayıp (m.478).** 2 yıl; taşınmaz yapı 5 yıl; yüklenici ağır kusurlu ise 20 yıl.
4. **İhbar/hak düşürücü süreler.** Satışta gözden geçirme-ihbar (m.223), eserde m.477, ticari satışta TTK m.23/c (2/8 gün) hak düşürücüdür; geçirilirse kabul sayılır ve hâkim resen dikkate alır. Bunlar zamanaşımından ayrıdır.
5. **Başlangıç anı.** Zamanaşımı alacağın muaccel olduğu anda işler (m.149); ayıpta teslim/kabul; tazminatta zarar ve failin öğrenilmesi ilgili tipe göre belirlenir.
6. **Kesilme/durma (m.153-156).** Dava, takip, ikrar, hakeme başvuru keser; kesilince yeni süre işler. Durma halleri (m.153) sınırlı. İspat: zamanaşımı def'ini ileri süren taraf; kesilme/durmayı buna dayanan taraf ispatlar. Ara sonuç: her talep için tek bir nihai süre/tarih.

## Çıktı modülleri
- Talep-süre-başlangıç-kesilme tablosu.
- Zamanaşımı def'i / def'e cevap notu.
- Risk uyarısı (yakın dolan süreler için aksiyon listesi).

## Plugin bağlamı

Bu beceri `borclar-hukuku-ozel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*