Sure Zamanasimi Hakduserme

---
name: sure-zamanasimi-hakduserme
description: "Dava açma, cevap, kanun yolu sürelerini hesaplamak; zamanaşımı ile hak düşürücü süreyi ayırmak ve süre risklerini erken yakalamak gerektiğinde kullanılır."
---

# Süreler, Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

## Görev
Her layihada önce süreyi çözmek: dava açma, cevap, kanun yolu ve maddi hukuk süreleri. Süre kaçırılırsa içerik ne kadar sağlam olursa olsun hak kaybedilir; bu beceri erken uyarı sistemidir.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Hangi olay tarihi/tebliğ tarihi süreyi başlatıyor?
- Zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi söz konusu?
- Süreyi durduran/kesen bir işlem var mı (ihtar, dava, başvuru)?
- Süre tatile/adli tatile denk geliyor mu?

## Denetim şeması
1. Zamanaşımı vs. hak düşürücü süre: Zamanaşımı def'i ileri sürülmedikçe hâkim re'sen dikkate almaz (TBK m.161); durur/kesilir (TBK m.153-156). Hak düşürücü süre re'sen gözetilir, durmaz/kesilmez.
2. Maddi hukuk süreleri (örnekler): Genel zamanaşımı TBK m.146 — 10 yıl; haksız fiil TBK m.72 — fiil ve failin öğrenilmesinden 2, her hâlde 10 yıl; ayıpta TBK m.231 / TKHK m.12. Boşanmada affı izleyen hak düşürücü süreler TMK m.161-162.
3. Usul süreleri: HMK cevap iki hafta (m.127); istinaf iki hafta (m.345); İYUK dava açma 60/30 gün (m.7); CMK itiraz yedi gün (m.268), şikâyet TCK m.73 — 6 ay.
4. Sürelerin hesabı (HMK m.92-94): Gün/hafta/ay hesabı; sürenin son günü resmî tatilse ilk iş gününe uzar. Adli tatil (HMK m.102-104) etkisini kontrol edin.
5. Durma/kesilme: Dava açılması, ihtar, icra takibi, kısmi ödeme/ikrar zamanaşımını keser (TBK m.154). Ara sonuç: son gün netleşip risk işaretlenir.

## Çıktı modülleri
- Süre takvimi (başlangıç → son gün)
- Zamanaşımı/hak düşürücü ayrım notu
- Durma-kesilme olayları listesi
- Süre riski uyarısı (kritik/yakın/güvenli)

## Plugin bağlamı

Bu beceri `dava-dilekce-atolyesi` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*