Paydaslik Ortakligin Giderilmesi

---
name: paydaslik-ortakligin-giderilmesi
description: "Birden çok kişinin malik olduğu taşınmaz/taşınırda kullanım, yönetim ve pay tasarrufu sorunları ya da ortaklığın sona erdirilmesi (izale-i şuyu) gündeme geldiğinde; aynen taksim ve satış suretiyle giderme yollarını kurmak için kullanılır."
---

# Paylı/Elbirliği Mülkiyet ve Ortaklığın Giderilmesi

## Görev
Birlikte mülkiyet ilişkilerini yönetmek: paylı ve elbirliği mülkiyet arasındaki farkı, yönetim ve tasarruf yetkilerini belirlemek ve ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasını aynen taksim veya satış yoluyla kurmak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Mülkiyet paylı mı (belirli paylar) yoksa elbirliği mi (tereke, mal ortaklığı)?
- Talep yönetim/kullanım uyuşmazlığı mı, yoksa ortaklığın tamamen sona erdirilmesi mi?
- Taşınmaz aynen bölünebilir nitelikte mi (imar, yüzölçümü); paydaşlar satışa mı yanaşıyor?
- Üzerinde ipotek, haciz, kira veya muhdesat (bina/ağaç) var mı?

## Denetim şeması
1. **Tür ayrımı**: Paylı mülkiyette her paydaşın belirli (soyut) payı vardır; payını serbestçe devredebilir, rehnedebilir (m.688/3). Elbirliği mülkiyetinde pay belirli değildir; tasarruf bütün üzerinde ve oybirliğiyle yapılır (m.701-702).
2. **Yönetim ve kullanım**: Paylı mülkiyette olağan yönetim pay/paydaş çoğunluğuyla; önemli işlemler çoğunlukla; olağanüstü işlemler oybirliğiyle alınır (m.690-692). Koruma amaçlı işlemleri her paydaş tek başına yapabilir (m.693).
3. **Paydaşlıktan çıkarma**: Yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal eden paydaşın paydaşlıktan çıkarılması istenebilir (m.696).
4. **Ortaklığın giderilmesi (m.698-699)**: Her paydaş, aksine sözleşme veya hukuki engel yoksa her zaman paylaşma isteyebilir. Mahkemeden taksim önce **aynen bölme** (m.699/2) ile araştırılır; mümkün değilse **satış suretiyle paylaştırma** (açık artırma) yapılır (m.699/3).
5. **Elbirliğinde önkoşul**: Elbirliği mülkiyetinin önce paylı mülkiyete çevrilmesi veya doğrudan satış istenebilir; terekede tüm mirasçılar davaya dahil edilir (zorunlu dava arkadaşlığı).
6. **Muhdesat ve takyidat**: Üzerindeki bina/ağaç ve ipotek/haciz satış bedelinin paylaşımında ve sıra cetvelinde dikkate alınır.
7. **Ara sonuç**: Aynen taksim mümkünse paylar; değilse satış ve bedelin paylara göre dağıtımı.

## Çıktı modülleri
- Ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi iskeleti (paydaş listesi, pay oranları, talep).
- Aynen taksim/satış değerlendirme notu (bölünebilirlik, muhdesat).
- Husumet/zorunlu dava arkadaşlığı kontrol listesi (özellikle tereke).
- Görev: sulh hukuk mahkemesi (HMK m.4); yetki: taşınmazın yeri.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `esya-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*