Navlun Sozlesmesi Carter Konismento

---
name: navlun-sozlesmesi-carter-konismento
description: "Deniz yoluyla yük taşıma sözleşmeleri (yolculuk çarteri, zaman çarteri, kırkambar) ve konişmento düzenlendiğinde; sözleşme tipini, tarafların borçlarını, starya/sürastarya ve konişmentonun ispat işlevini analiz etmek için kullan."
---

# Navlun Sözleşmesi, Çarter Parti ve Konişmento

## Görev
Deniz yoluyla eşya taşıma ilişkisini sözleşme tipine göre çözümlemek; taşıyan ve taşıtanın borçlarını, navlun ve sürastarya alacaklarını belirlemek; konişmentonun düzenlenmesi, içeriği ve ispat gücünü denetlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Sözleşme yolculuk çarteri mi, zaman çarteri mi, yoksa kırkambar (parça yük) mü?
- Konişmento düzenlendi mi; nama, emre veya hamiline mi; "temiz" mi yoksa rezerv kayıtlı mı?
- Yükleme/boşaltma süreleri (starya) ve sürastarya kayıtları nasıl belirlenmiş?
- Navlun peşin mi (freight prepaid) yoksa varışta mı ödenecek; FIOST gibi kayıtlar var mı?

## Denetim şeması
1. **Sözleşme tipi**: Yolculuk çarteri/kırkambar ayrımını TTK m.1138 vd. çerçevesinde yap; zaman çarterinde geminin tahsisi ve işletme yükünün dağılımı farklıdır. Tip, riziko ve masraf dağılımını belirler.
2. **Tarafların borçları**: Taşıyanın gemiyi denize, yola ve yüke elverişli hale getirme borcu (TTK m.1141) ve yükü özenle yükleme/istif/boşaltma borcu; taşıtanın navlun ve doğru beyan borcu. İhlalleri tespit et.
3. **Starya/sürastarya**: Yükleme-boşaltma süresinin başlangıcı, hesabı ve sürastarya (demuraj) alacağını sözleşme kayıtlarına göre hesapla; "once on demurrage always on demurrage" gibi kayıtların etkisini değerlendir.
4. **Konişmento işlevi**: Konişmentonun düzenlenmesi, zorunlu içeriği ve üç işlevi — makbuz, taşıma sözleşmesinin ispatı, kıymetli evrak/temsil (TTK m.1228 vd.). Konişmentodaki rezervlerin (clausing) ispat değerine etkisini belirle; konişmento ile çarter parti arasındaki çatışmada hangisinin geçerli olacağını analiz et.
5. **İspat yükü ve ara sonuç**: Temiz konişmento, yükün iyi durumda teslim alındığına dair karine doğurur; aksini taşıyan ispatlar. Çıktıda kimin neyi ispatlayacağını ve sözleşmenin zayıf kayıtlarını işaretle.

## Çıktı modülleri
- Sözleşme tipi ve borç dağılımı tablosu
- Starya/sürastarya hesap taslağı
- Konişmento denetim notu (rezervler, çatışma, ispat değeri)

## Plugin bağlamı

Bu beceri `deniz-ticareti-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*