Miras Iliskisinde Isbat Ve Delil

---
name: miras-iliskisinde-isbat-ve-delil
description: "Mirasçı sıfatı, kazandırma, muvazaa, saklı pay zedelenmesi gibi vakıaların ispatını planlamak; hangi delilin kimin yükünde olduğunu, tanık/senet/bilirkişi sınırlarını ve ölüm tarihi değerlemesini netleştirmek gerektiğinde kullanılır."
---

# Miras İlişkisinde İspat ve Delil Yönetimi

## Görev
Miras uyuşmazlığındaki vakıaların ispat yükünü, uygun delil türlerini ve değerleme esaslarını TMK m.6 ve HMK m.187-293 çerçevesinde planlamak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- İspatlanacak çekişmeli vakıalar neler? (sıfat, kazandırma, muvazaa, değer)
- Eldeki belgeler: tapu, banka, nüfus, vasiyet, sözleşme?
- Tanık dinletilecek mi, yoksa senetle ispat zorunlu mu?
- Değerleme/hesap gerektiren kalem var mı? (bilirkişi)
- Karşı tarafın elindeki belgeler için ibraz talebi gerekir mi?

## Denetim şeması
1. **İspat yükü (TMK m.6, HMK m.190):** Bir vakıadan lehine hak çıkaran onu ispatlar. Mirasçı sıfatı iddia eden soybağı/nüfusla; tasarrufun geçersizliğini, muvazaayı, irade fesadını iddia eden bunu ispatlar.
2. **Senetle ispat ve istisnası (HMK m.200-201):** Belirli tutarı aşan hukuki işlemler senetle ispatlanır; senede karşı tanık dinlenemez. Ancak muris muvazaası ve ölüme bağlı tasarrufta mirasçılar üçüncü kişi sayıldığından tanık dahil her delille ispat mümkündür (yerleşik içtihat — künye `[doğrulanacak]`).
3. **Karineler:** Mirasçılık belgesi mirasçılığa karine (m.598); tapu kaydı mülkiyete karine (m.7, m.992). Aksini iddia eden ispatla yükümlü.
4. **Bilirkişi (HMK m.266 vd.):** Tenkis/denkleştirme hesabı, ölüm tarihindeki taşınmaz/şirket değeri, el yazısı incelemesi (vasiyette sahtelik) bilirkişiye gider. Rapor, ölüm tarihi değerleri ve doğru oranlarla denetlenmeli.
5. **Belge ibrazı ve delil tespiti (HMK m.219-222, m.400):** Banka kayıtları, hesap hareketleri için üçüncü kişiden/kurumdan celp; kaybolma riski olan delil için tespit.
6. **Ara sonuç:** vakıa-delil-yük matrisi; toplanacak delil listesi ve usulü.

## Çıktı modülleri
- İspat yükü ve delil matrisi (vakıa / yük / delil türü)
- Tanık listesi ve dinletilme gerekçesi
- Bilirkişi sorularının taslağı (ölüm tarihi değerli)
- Belge celbi / müzekkere talepleri listesi

## Plugin bağlamı

Bu beceri `miras-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*