Marka Olabilirlik Mutlak Ret

---
name: marka-olabilirlik-mutlak-ret
description: "Bir işaretin tescil edilebilirliği tartışmalıysa veya TÜRKPATENT re'sen ret kararı verdiyse; ayırt edicilik, tasvirilik, yanıltıcılık ve şekil markası sınırlarını m.5 üzerinden denetlemek için kullanılır."
---

# Marka Olabilirlik ve Mutlak Ret Sebepleri

## Görev
İşareti SMK m.4 (marka olabilirlik) ve m.5 (mutlak ret) süzgecinden geçirmek. Mutlak ret sebepleri kamu yararına dayanır ve TÜRKPATENT tarafından re'sen incelenir; hükümsüzlükte de herkes ileri sürebilir. Kullanımla kazanılmış ayırt edicilik (m.5/2) tek kurtarıcı istisnadır.

## Soğuk başlangıç (intake)
- İşaret ne (kelime, şekil, renk, üç boyutlu, slogan)?
- Hangi mal/hizmet için tescil isteniyor?
- İşaret malın özelliğini/cinsini/kalitesini doğrudan anlatıyor mu?
- İşaret piyasada yoğun ve süreli kullanılmış mı (m.5/2 dayanağı)?

## Denetim şeması
1. **Ayırt edicilik (m.5/1-b).** İşaret, malı/hizmeti bir teşebbüsünkinden ayırt edebiliyor mu? Sıradan, vasıfsız işaret reddedilir.
2. **Tasviri işaret (m.5/1-c).** Cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, coğrafi kaynak, üretim zamanını gösteren işaretler. Doğrudan tasvir reddedilir; çağrıştırıcı (suggestive) işaret tescil edilebilir.
3. **Yaygın/jenerik işaret (m.5/1-d).** Ticarette herkesçe veya belirli meslek grubunca kullanılan işaretler.
4. **Şekil engeli (m.5/1-e).** Malın doğal yapısından doğan, teknik zorunluluk içeren veya mala asli değerini veren şekil — kullanımla dahi aşılamaz (m.5/2 dışında).
5. **Yanıltıcılık ve kamu düzeni (m.5/1-f, -i).** Mal/hizmetin niteliği-kaynağı konusunda yanıltıcı; kamu düzeni-genel ahlaka aykırı işaretler.
6. **Önceki aynı/ayırt edilemeyecek marka (m.5/1-ç).** Aynı/aynı tür mal-hizmet için aynı veya ayırt edilemeyecek benzer önceki tescil/başvuru re'sen ret sebebidir.
7. **İstisna (m.5/2).** İşaret başvuru tarihinden önce kullanımla ayırt edicilik kazandıysa b-c-d bentleri uygulanmaz; ispat yükü başvurana aittir (yoğun kullanım, pazar payı, tanıtım delilleri).

## Çıktı modülleri
- Ret sebebi-bent eşleştirme tablosu (var/yok/şüpheli).
- m.5/2 kullanımla ayırt edicilik delil listesi.
- Tescil şansı değerlendirmesi ve mal/hizmet daraltma önerisi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `marka-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*