Kusursuz Sorumluluk Halleri

---
name: kusursuz-sorumluluk-halleri
description: "Zarar bir çalışanın, hayvanın, yapının veya tehlikeli bir işletmenin faaliyetinden doğduğunda; failin kusuru ispatlanamasa bile sorumluluk kurulabilecek objektif sorumluluk normunu belirlemek için kullanılır."
---

# Kusursuz (Objektif) Sorumluluk Halleri

## Görev
Olaya uyan objektif sorumluluk normunu seçmek (hakkaniyet m.65, adam çalıştıran m.66, hayvan m.67-68, yapı maliki m.69-70, tehlike m.71) ve bu normun şartları ile kurtuluş imkânını denetlemek. Kusur aranmadığından dava, zarar görenin lehine ispat kolaylığı sağlar.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Zarar kimin/neyin faaliyetinden doğdu (çalışan, hayvan, bina/eser, tehlikeli işletme)?
- Sorumlu sıfatı kimde (işveren, hayvan bulunduran, yapı maliki, işletme sahibi)?
- Failin kusuru ispatlanabilir mi, yoksa objektif sorumluluk mu daha güçlü?
- Özel kanun rejimi var mı (KTK işleteni m.85, ürün, çevre)?

## Denetim şeması
1. **Adam çalıştıranın sorumluluğu (m.66).** İşveren, çalışanın işin görülmesi sırasında üçüncü kişiye verdiği zarardan kusursuz sorumludur. Kurtuluş kanıtı: işveren seçim, talimat, gözetim ve organizasyonda gerekli özeni gösterdiğini ispatlarsa sorumluluktan kurtulabilir.
2. **Hayvan bulunduranın sorumluluğu (m.67-68).** Hayvanın verdiği zarardan bulunduran sorumludur; gerekli özeni gösterdiğini ispatlarsa kurtulur. Alıkoyma hakkı m.68'de düzenlidir.
3. **Yapı malikinin sorumluluğu (m.69-70).** Bir binanın/yapı eserinin yapım bozukluğu veya bakım eksikliğinden doğan zarardan malik kusursuz sorumludur; intifa/kira hakkı sahibine rücu mümkündür.
4. **Tehlike sorumluluğu (m.71).** Önemli ölçüde tehlike arz eden işletmenin faaliyetinden doğan zarardan işletme sahibi ve işleten kusursuz/kurtuluşsuz sorumludur; tipik tehlike gerçekleşmişse sorumluluk kaçınılmazdır.
5. **Hakkaniyet sorumluluğu (m.65).** Ayırt etme gücü bulunmayanın verdiği zararda hakkaniyet gerektiriyorsa tazminata hükmedilebilir.
6. **Ara sonuç ve rücu.** İlliyet ve sorumlu sıfatı zarar görence; kurtuluş kanıtı sorumluca ispatlanır. Birden çok sorumlu varsa müteselsil sorumluluk (m.61) ve iç ilişkide rücu (m.62) belirlenir.

## Çıktı modülleri
- Norm seçim notu (uygulanacak madde + sorumlu sıfatı).
- Kurtuluş kanıtı/şart kontrol listesi.
- Müteselsil sorumluluk ve rücu haritası.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `haksiz-fiil-tazminat` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*