Istinaf Temyiz Kanun Yollari

---
name: istinaf-temyiz-kanun-yollari
description: "İlk derece kararına karşı bölge idare mahkemesine istinaf veya Danıştay'a temyiz başvurusunun, parasal sınırların ve kesinlik kurallarının değerlendirilmesinde kullanılır; hangi karara hangi kanun yolunun açık olduğu ve sürelerin belirlenmesinde başvurulur."
---

# İstinaf ve Temyiz Kanun Yolları

## Görev
İlk derece idari/vergi mahkemesi kararına karşı doğru kanun yolunu (istinaf/temyiz), süreyi ve kesinlik durumunu belirleyip başvuruyu kurgulamak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Karar idare/vergi mahkemesinin mi, BİM'in mi; ilk derece Danıştay mı?
- Uyuşmazlığın parasal değeri kesinlik/temyiz sınırının neresinde?
- Karar lehe mi aleyhe mi; hangi kısmı temyiz/istinaf edilecek?
- Kararın tebliğ tarihi nedir?

## Denetim şeması
1. **İstinaf** (İYUK m.45): İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren **30 gün** içinde bölge idare mahkemesine (BİM) istinaf yolu açıktır. Konusu belirli bir parasal sınırın (yıllık yeniden değerleme ile güncellenen tutar — **[doğrulanacak]**) altında kalan davalardaki kararlar kesindir, istinafa kapalıdır.
2. **İstinaf incelemesi**: BİM hem maddi olay hem hukuk yönünden inceleme yapar; gerekirse tahkikat yenileyip işin esası hakkında karar verir. BİM kararlarının bir kısmı kesindir.
3. **Temyiz** (İYUK m.46): BİM'in m.46'da sayılan kararlarına ve ilk derece olarak Danıştay'ca verilen kararlara karşı, tebliği izleyen günden itibaren **30 gün** içinde Danıştay'a temyiz yolu açıktır. Temyiz parasal sınırı yıllık güncellenir (**[doğrulanacak]**).
4. **Temyiz sebepleri** (İYUK m.49): Görev-yetki dışında bir işe bakılması, hukuka aykırı karar verilmesi, usul hükümlerine uyulmaması gibi sebepler. Temyiz yalnızca hukukilik denetimidir; Danıştay maddi vakıa tahkikatı yapmaz, bozar veya onar.
5. **Kanun yararına temyiz**: Kesinleşmiş kararlar için Danıştay Başsavcısı tarafından (İYUK ilgili hükmü) sınırlı denetim; hüküm sonucu etkilenmez.
6. **Ara sonuç — yürütme**: İstinaf/temyiz başvurusu kural olarak kararın yürütmesini kendiliğinden durdurmaz; gerektiğinde YD talep edilir (İYUK m.52). Kararın düzeltilmesi yolu kaldırılmıştır.

## Çıktı modülleri
- Açık kanun yolu, süre ve mahkeme tespiti
- Parasal sınır/kesinlik değerlendirmesi ([doğrulanacak] güncel tutar uyarısı)
- İstinaf/temyiz dilekçesi sebep iskeleti

## Plugin bağlamı

Bu beceri `idari-yargilama` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*