Ispat Delil Dijital

---
name: ispat-delil-dijital
description: "İçerik ihlali, erişim engelleme dayanağı, trafik-log kaydı, abonelik/fatura uyuşmazlığı ve yetkilendirme ihlali gibi konularda hangi dijital delilin nasıl elde edileceği ve değerlendirileceği belirlenirken kullanılır."
---

# Telekom-Bilişimde İspat ve Dijital Delil

## Görev
Telekom/internet dosyasında ispat yükünü doğru dağıtmak; dijital delili (log, IP/zaman damgası, ekran görüntüsü, BTK/USOM yazışması) hukuken kullanılabilir ve bütünlüğü korunmuş biçimde toplamak ve bilirkişi incelemesine hazırlamak.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. İspatı gereken vakıa nedir (içeriğin varlığı/içeriği, ihlal, fatura, taşıma reddi, yükümlülük ihlali)?
2. Mevcut deliller hangileri (sözleşme, log, ekran görüntüsü, BTK yazışması, fatura)?
3. Veri kimde: işletmeci, yer/erişim sağlayıcı, BTK/USOM mu; erişim yetkisi/karar var mı?
4. Teknik konu (IP eşleştirme, içerik bütünlüğü, ölçüm) bilirkişi gerektiriyor mu?

## Denetim şeması
1. **İspat yükü**: HMK m.190 ve TMK m.6 — iddia eden ispatla yükümlü. İdari yaptırımda ihlali BTK ispatlar; sağlayıcı sorumluluğunda haberdar edilme tarihi mağdurca, uyum yer/erişim sağlayıcıca belgelenir.
2. **İçerik delili**: İnternet içeriği için zamanlı ve doğrulanabilir tespit (noter tespiti, e-tespit, ekran görüntüsü + URL + tarih); içerik değişebilir olduğundan delil tespiti (HMK m.400 vd.) ve gerekirse adli kopya alınır.
3. **Trafik/log ve IP**: 5651 kapsamında yer/erişim sağlayıcının tuttuğu trafik bilgisi ve log; IP-abone eşleştirmesi işletmeciden müzekkereyle istenir. Zaman damgası ve saat dilimi tutarlılığı denetlenir; eksik/çelişkili kayıt sonucu çürütür.
4. **Resmî yazışma**: BTK/USOM kararları ve yazışmaları, yetkilendirme ve abonelik kayıtları öncelikli yazılı delildir (HMK m.199 vd.); ticari defterler TTK m.64 kapsamında değerlendirilir.
5. **Bilirkişi**: IP eşleştirme, içerik bütünlüğü/manipülasyon, hizmet kalitesi/kesinti ölçümü gibi teknik konularda HMK m.266 vd. bilirkişi; rapor metodolojisi ve dayanak verisi denetlenir, çelişki için ek rapor istenir. Hukuka aykırı elde edilen delil (yetkisiz dinleme/kayıt) değerlendirme dışı tutulur.

## Çıktı modülleri
- İspat yükü ve delil planı tablosu (vakıa/delil/kaynak).
- Delil tespiti ve müzekkere talep listesi (IP-abone eşleştirme dâhil).
- Bilirkişiye sorulacak teknik sorular taslağı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `telekomunikasyon-bilisim` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*