Iptal Davasi

---
name: iptal-davasi
description: "Hukuka aykırı bir idari işlemin iptali için dava şartlarını, ehliyet-menfaat ilişkisini, süreyi ve esas sebeplerini kurgulamak amacıyla kullanılır; idari işleme karşı dava açılacağında temel beceridir."
---

# İptal Davası Stratejisi

## Görev
İdari işlemin iptali için davayı baştan sona kurgulamak: dava şartları, ehliyet ve menfaat, süre, görev-yetki ve esas iptal sebepleri. İYUK m.2/1-a çerçevesinde iptal davasının iskeletini üretir.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. Dava edilecek kesin/yürütülebilir bir işlem var mı; tebliğ/öğrenme tarihi nedir?
2. Müvekkilin işlemle ihlal edilen kişisel, güncel ve meşru menfaati nedir?
3. İYUK m.11 üst makama başvuru yapıldı/yapılacak mı; zımni ret oluştu mu?
4. İşlem bireysel mi düzenleyici mi (yönetmelik/genelge)?

## Denetim şeması
1. **Dava türü.** İptal davası: yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönünden hukuka aykırı işlemin iptali (İYUK m.2/1-a). Menfaat ihlali yeterlidir; subjektif hak şart değildir.
2. **Ehliyet ve menfaat.** Davacının işlemle kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisi bulunmalı. Düzenleyici işlemlerde menfaat daha geniş yorumlanır.
3. **Süre.** Genel dava açma süresi 60 gün (İYUK m.7/1); tebliğ/ilan/öğrenme tarihinden işler. İYUK m.11 başvurusu süreyi durdurur; 60 gün sessizlik zımni rettir (m.10/m.11). Düzenleyici işlemde hem düzenlemeye hem uygulama işlemine karşı dava imkânı (m.7/4).
4. **Görev ve yetki.** Kural olarak idare mahkemesi; ilk derecede Danıştay'da görülecek işlemler (2575 sayılı K. ile belirli düzenleyici işlemler) ayrıdır. Yer yönünden yetki İYUK m.32 vd. (işlemi yapan idarenin bulunduğu yer kuralı ve özel yetki kuralları).
5. **Esas sebepler.** Beş unsur denetiminden (bkz. unsur denetimi becerisi) çıkan aykırılıkları hukuki sebep olarak diz; her birini madde ve delille bağla.
6. **Yürütmenin durdurulması.** İYUK m.27/2: telafisi güç veya imkânsız zarar **ve** açık hukuka aykırılık koşullarını birlikte gerekçelendir.
7. **Ara sonuç.** Dava şartları karşılanıyorsa esas sebeplerle iptal talebi; karşılanmıyorsa eksik giderme yolu (m.11 başvurusu, süre, ehliyet düzeltimi).

## Çıktı modülleri
- Dava şartları kontrol listesi (süre, ehliyet, menfaat, görev, yetki).
- İptal sebepleri ile madde/delil eşleşmesi.
- Yürütmenin durdurulması gerekçesi taslağı.
- Dilekçe için talep sonucu önerisi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `idare-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*