Ictihat Doktrin Degerlendirmesi

---
name: ictihat-doktrin-degerlendirmesi
description: "Mütalaadaki hukuki görüşü Yargıtay/Danıştay/AYM içtihadı ve doktrinle desteklemek, içtihat eğilimini ve istikrar durumunu değerlendirmek gerektiğinde kullanılır; katı atıf hijyeniyle çalışır."
---

# İçtihat ve Doktrin Değerlendirmesi

## Görev
Mütalaadaki hukuki kanaati yerleşik içtihat ve doktrinle desteklemek; içtihat eğilimini, varsa görüş ayrılıklarını ve içtihadı birleştirme kararlarını tespit etmek. İçtihat hâkimi bağlamasa da uygulamadaki gerçek eğilimi gösterir; mütalaanın gerçekçiliğini bu sağlar.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Hangi alt soru için içtihat aranıyor?
- Konu hangi mahkeme/dairenin görev alanında? (Yargıtay HD/CD, Danıştay dava dairesi, AYM, BAM)
- İçtihadı birleştirme kararı veya AYM/AİHM kararı konuyu doğrudan etkiliyor mu?
- Doktrinde tartışmalı/çoğunluk-azınlık görüşü var mı?

## Denetim şeması
1. Doğru kaynak seçimi: Konuya göre karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr veya kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr; mülga/yürürlükteki mevzuat dönemine dikkat.
2. ATIF HİJYENİ (mutlak kural): Hiçbir esas/karar numarası hatırlanarak yazılmaz. Karara dayanılacaksa mahkeme + daire + esas/karar no + tarih kaynaktan doğrulanır. Doğrulanmamış her künye `[doğrulanacak]` ile işaretlenir; sahte numara asla üretilmez. Doğrulanamıyorsa ilkesel atıf yapılır ("yerleşik Yargıtay içtihadına göre... [karararama.yargitay.gov.tr üzerinden doğrulanmalı]").
3. İçtihat eğilimi tespiti: Tek karar değil eğilim aranır; istikrarlı mı, daireler arası çelişki var mı, içtihadı birleştirme kararı (İBK) konuyu bağlayıcı şekilde çözmüş mü?
4. Hiyerarşi: AYM bireysel başvuru ve norm denetimi kararları ile AİHM kararları temel hak boyutunda üstün ağırlıklıdır; İBK Yargıtay daireleri için bağlayıcıdır.
5. Doktrin kullanımı: Yazar-eser-sayfa ile; çoğunluk ve azınlık görüşü ayrılır; mütalaa hangi görüşü neden benimsediğini gerekçelendirir.
6. Ara sonuç: Destekleyici içtihat/doktrin + karşı yöndeki görüş + bunların mütalaadaki sonuca etkisi.

## Çıktı modülleri
- İlkesel içtihat değerlendirmesi (eğilim + istikrar notu)
- Doğrulanacak künye listesi (`[doğrulanacak]` işaretli)
- Doktrin görüş tablosu (çoğunluk/azınlık)
- Arama kaynağı ve sorgu önerisi

## Plugin bağlamı

Bu beceri `hukuki-mutalaa` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*