Hukumsuzluk Ve Iptal

---
name: hukumsuzluk-ve-iptal
description: "Tescilli bir markanın geçersiz kılınması veya sonradan kullanmama/jenerikleşme nedeniyle iptali gündemdeyse; m.25 hükümsüzlük ve m.26 iptal sebeplerini, sessiz kalma ve kullanmama süzgecini denetlemek için kullanılır."
---

# Marka Hükümsüzlüğü ve İptali

## Görev
Tescilli markayı geçmişe etkili ortadan kaldıran **hükümsüzlük** (m.25, tescil anındaki sakatlık) ile ileriye etkili sona erdiren **iptal** (m.26, tescil sonrası gelişen sebep) ayrımını net kurmak ve doğru davayı seçmek. İki kurumun sebebi, etkisi ve süresi farklıdır.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Markanın geçersizliği tescil anına mı (m.5/6 sebepleri) yoksa sonraki gelişmeye mi dayanıyor?
- Marka kaç yıldır tescilli; kullanılıyor mu, hangi mal/hizmette?
- İtiraz eden uzun süre sessiz mi kaldı (m.25/6)?
- İptal sebebi kullanmama mı, jenerikleşme mi, yanıltıcılık mı?

## Denetim şeması
1. **Hükümsüzlük sebepleri (m.25).** Tescil anındaki m.5 (mutlak) ve m.6 (nispi) sebepleri; başvuruda kötüniyet. Mutlak sebeplerde ilgili herkes; nispi sebeplerde menfaati olanlar dava açabilir.
2. **Sessiz kalma yoluyla hak kaybı (m.25/6).** Önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bilerek/bilmesi gerekerek beş yıl sessiz kalmışsa hükümsüzlük talep edemez; kötüniyetli tescilde bu sınır işlemez.
3. **İptal sebepleri (m.26).** (a) 5 yıl haklı sebep olmaksızın kullanmama (m.9 atfı), (b) marka sahibinin davranışıyla jenerik hale gelme, (c) kullanım sonucu yanıltıcı hale gelme, (d) garanti/ortak markada teknik şartnameye aykırılık.
4. **Kullanmama (m.9/m.26/1-a).** Beş yıllık sürede ciddi kullanım; sembolik kullanım yetersiz. İspat yükü marka sahibinde; haklı sebep (ithalat yasağı vb.) savunması değerlendirilir.
5. **Etki ve usul.** Hükümsüzlük kural olarak geçmişe etkili (m.27); iptal talep/dava tarihinden ileriye etkili. Görevli mahkeme FSHHM (m.156); kısmî hükümsüzlük/iptal mümkündür.

## Çıktı modülleri
- Hükümsüzlük mü iptal mi karar ağacı.
- Sebep-madde-ispat yükü tablosu.
- Sessiz kalma ve kullanmama süre kontrolü; dava dilekçesi iskeleti.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `marka-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*