Hakkin Kotuye Kullanilmasi Tmk 2 2

---
name: hakkin-kotuye-kullanilmasi-tmk-2-2
description: "Lafzen haklı görünen bir talep veya savunma somut olayda hakkaniyete açıkça aykırı düştüğünde; çelişkili davranış, hakkın geç kullanılması, salt zarar verme veya menfaat dengesizliği iddiası gündeme geldiğinde TMK m.2/2 süzgecini uygulamak için kullanılır."
---

# Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m.2/2)

## Görev
Bir hakkın kullanımının somut olayda açıkça kötüye kullanma teşkil edip etmediğini denetlemek ve "bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz" sonucunu (TMK m.2/2) gerekçelendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Hangi hak/yetki kullanılıyor ve karşı taraf hangi davranışı kötüye kullanma sayıyor?
- Hak sahibi daha önce aksi yönde davranıp güven yarattı mı (çelişkili davranış)?
- Hak çok geç mi kullanılıyor; karşı tarafta haklı bir güven oluştu mu?
- Hakkın kullanımında meşru bir menfaat var mı, yoksa salt zarar verme mi?

## Denetim şeması
1. **Önce hakkı tespit et** — TMK m.2/2 mevcut bir hakkın kullanımını sınırlar; önce hakkın varlığı ve kapsamı özel normla belirlenir. Süzgeç, kuralın sonucunu düzeltir.
2. **"Açıkça" eşiği** — Her dengesizlik değil, yalnızca *açık* kötüye kullanma korunmaz. Eşik yüksektir; sıradan menfaat çatışması yetmez.
3. **Tipoloji** — (a) Çelişkili davranış (*venire contra factum proprium*); (b) hakkın çok geç kullanılması ve yaratılan güvene aykırılık; (c) meşru menfaat yokluğu / salt başkasına zarar verme; (d) edimler arası aşırı oransızlık; (e) kendi hukuka aykırı davranışından yarar sağlama; (f) hakkın amacından saptırılması.
4. **İspat** — TMK m.6 / HMK m.190: kötüye kullanmayı iddia eden ispatla yükümlüdür. Ancak açık kötüye kullanma kamu düzenini ilgilendirdiğinden hâkimce re'sen gözetilebilir.
5. **Sonuç ve ölçülülük** — Açıkça kötüye kullanılan hak korunmaz: talep reddedilir, def'i etkisizleşir veya hak sınırlanır. Hakkın tümden düşürülmesi son çaredir; ölçülü ve gerekli olanla yetinilir.
6. **m.3 ile fark** — m.2/2 davranış denetimi, m.3 bilgisizliğin (iyiniyet) korunmasıdır; karıştırılmaz.

## Çıktı modülleri
- Hakkın tespiti + kötüye kullanma tipi eşleştirmesi.
- Güven/çelişki kronolojisi (tarih sırasıyla).
- "Açıklık" eşiği değerlendirmesi.
- Sonuç önerisi (ret/sınırlama) + ilkesel içtihat `[doğrulanacak]`.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `medeni-hukuk-baslangic` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*