Hakim Durum Kotuye Kullanma

---
name: hakim-durum-kotuye-kullanma
description: "Bir teşebbüsün pazar gücüne dayanarak dışlayıcı (yıkıcı fiyat, fiyat sıkıştırması, münhasırlık, bağlama, ayrımcılık) veya sömürücü davranışta bulunduğu iddialarını 4054 m.6 çerçevesinde değerlendirmek istendiğinde kullanılır."
---

# Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması (m.6)

## Görev
Önce ilgili pazarda hâkim durumun varlığını tespit etmek, ardından söz konusu tek taraflı davranışın 4054 m.6 anlamında kötüye kullanma oluşturup oluşturmadığını ve nesnel haklılık savunmasını değerlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Teşebbüsün ilgili pazardaki yaklaşık payı ve konumu nedir; rakip ve giriş engeli durumu?
- İddia edilen davranış: yıkıcı/aşırı fiyat, fiyat sıkıştırması, münhasırlık, bağlama, mal vermeyi reddetme, ayrımcılık mı?
- Davranış dışlayıcı mı (rakip dışlama) yoksa sömürücü mü (müşteri sömürüsü)?
- Müvekkil hâkim teşebbüs mü, yoksa dışlanan rakip/şikâyetçi mi?

## Denetim şeması
1. **İlgili pazar + hâkimlik (m.3, m.6)** — ilgili pazar tanımlanır; hâkim durum, pazarda rakiplerden ve müşterilerden bağımsız hareket edebilme gücüdür. Yüksek pazar payı kuvvetli gösterge olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir; giriş engelleri, dengeleyici alıcı gücü ve dikey bütünleşme birlikte değerlendirilir.
2. **Davranışın nitelendirilmesi** — m.6 bentleri örnek niteliğindedir:
   - Dışlayıcı: yıkıcı fiyat, fiyat sıkıştırması (marj sıkıştırması), münhasır alım/satım, sadakat indirimleri, bağlama-paketleme, mal/hizmet vermeyi reddetme (zorunlu unsur doktrini), ayrımcı koşullar.
   - Sömürücü: aşırı/adil olmayan fiyat ve haksız ticari koşullar dayatma.
3. **Etki analizi** — kötüye kullanma için kural olarak pazarı kapama/dışlama etkisi veya tüketici zararı gösterilmelidir; uygun rakip (as-efficient competitor) testi gibi iktisadi araçlar kullanılır.
4. **Nesnel haklılık ve etkinlik savunması** — davranışın nesnel olarak haklı olduğu veya etkinlik kazanımı sağladığı ileri sürülebilir; ispat yükü bu noktada teşebbüse geçer.
5. **Ara sonuç ve yaptırım** — hâkimlik yoksa m.6 uygulanmaz (davranış m.4 açısından incelenebilir). Hâkimlik + kötüye kullanma + etki varsa ihlal; ceza ciro üzerinden (m.16), ayrıca özel hukukta tazminat (m.57-58).

## Çıktı modülleri
- Hâkimlik analizi (pay, engeller, bağımsız hareket gücü).
- Davranış-tip eşleştirmesi ve dışlama/sömürü ayrımı.
- Nesnel haklılık savunması taslağı veya saldırı argümanları.
- Doğrulanacak Kurul/Danıştay kararı atıfları `[doğrulanacak]`.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `rekabet-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*