Eser Sahiplik Tespiti

---
name: eser-sahiplik-tespiti
description: "Bir fikir veya sanat ürününün FSEK anlamında eser olup olmadığını, türünü ve hak sahibinin kim olduğunu belirlemek gerektiğinde; korumanın eşiğini, hususiyet ölçütünü ve sahiplik karinelerini değerlendirmek için kullanılır."
---

# Eser Niteliği ve Sahipliğin Tespiti

## Görev
Somut ürünün FSEK m.1/B ve m.2-6 anlamında korunan bir eser olup olmadığını, hangi türe girdiğini ve hak sahibinin kim olduğunu tespit etmek; aktif husumetin temelini kurmak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Ürün nedir (yazılım, fotoğraf, müzik, logo, makale, mimari proje, veri tabanı)?
- Kim, ne zaman, hangi koşullarda (hizmet/sipariş/serbest) meydana getirdi?
- Birden çok kişi katkı verdi mi; iş sözleşmesi/eser sözleşmesi var mı?
- Daha önce kamuya açıklanmış/yayımlanmış mı; üzerinde isim/işaret var mı?

## Denetim şeması
1. Tür eşleştirme: Ürün FSEK m.2 (ilim-edebiyat, yazılım dâhil), m.3 (musiki), m.4 (güzel sanat), m.5 (sinema) veya m.6 (işlenme/derleme) sayımına giriyor mu? Numerus clausus geçerlidir; sayıma girmeyen ürün eser olarak korunmaz.
2. Hususiyet (sübjektif unsur): Ürün "sahibinin hususiyetini" taşıyor mu (m.1/B-a)? Salt emek/yatırım yetmez; bağımsız yaratıcı seçim aranır. Fikirler, yöntemler, veriler tek başına korunmaz — koruma ifade biçimine bağlıdır.
3. Şekil verme/algılanabilirlik: Düşünce, dış dünyada algılanabilir biçime kavuşmuş mu? Sırf zihindeki tasarım korunmaz.
4. Sahiplik: Kural olarak eseri meydana getiren gerçek kişi sahiptir (m.8). İştirak hâlinde (ayrılmaz bütün) m.9; müşterek eserde m.10. Sahiplik karinesi: nüsha üzerindeki ad veya umuma arzdaki açıklama (m.11-12). Çalışan/memur eserinde mali hak kullanımı kural olarak işverene aittir (m.18/2), aksi sözleşme saklıdır.
5. Ara sonuç: Eser + tür + sahip belirlenir; eser değilse koruma reddi, sınai hak (6769 SMK) veya haksız rekabet (TTK m.54 vd.) alternatifi değerlendirilir.

İspat yükü: eser ve sahiplik iddiasını ileri sürende (HMK m.190); karine lehine olan tarafın işi kolaylaşır.

## Çıktı modülleri
- Eser/sahiplik analiz notu (tür, hususiyet gerekçesi, sahip ve dayanak madde).
- Sahiplik karinesi ve aktif husumet değerlendirmesi.
- Eser sayılmama hâlinde alternatif koruma yolları listesi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `telif-haklari` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*