Dava Usul Gorev Yetki

---
name: dava-usul-gorev-yetki
description: "Tıbbi uyuşmazlıkta hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu, hangi dava türünün açılacağını ve dava şartlarını belirlemek için kullanılır; adli/idari yargı ayrımını çözer."
---

# Dava, Usul ve Görev-Yetki

## Görev
Tıbbi uyuşmazlıkta doğru yargı kolu, görevli/yetkili mahkeme, dava türü ve dava şartlarını (özellikle arabuluculuk) saptamak.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. Davalı kim: hekim, özel hastane, kamu idaresi, sigorta?
2. Müdahale kamu mu özel sağlık kuruluşunda mı yapıldı?
3. Talep tazminat mı, şikâyet mi, hizmet kusuru mu?
4. Zarar tarihi ve varsa öğrenme tarihi?

## Denetim şeması
1. **Yargı kolu**: Özel hastane/muayenehane → adli yargı. Kamu hastanesi → idari yargı (tam yargı davası, İYUK m.2, m.12-13). Hekime karşı kişisel dava 3359 Ek m.18 nedeniyle kural olarak idareye yöneltilir.
2. **Görevli mahkeme (adli)**: Hasta-özel hastane ilişkisi çoğu kez tüketici işlemi sayılır → Tüketici Mahkemesi (6502). Tacir/şirket taraf veya tüketici niteliği yoksa Asliye Hukuk. Ceza yönü için Asliye Ceza.
3. **Dava şartı arabuluculuk**: Tüketici ve ticari uyuşmazlık niteliğine göre 6325/6502 kapsamında zorunlu arabuluculuk gündeme gelir; idari davada uygulanmaz.
4. **İdari yolun ön şartı**: Tam yargı davasından önce İYUK m.13 uyarınca idareye başvuru ve süreler.
5. **Yetki**: HMK m.6 (davalı yerleşim yeri), haksız fiilde HMK m.16 (haksız fiilin işlendiği/zararın doğduğu yer). İdari davada İYUK m.33 vd.
6. **Dava şartları**: HMK m.114-115 (görev, yetki kesin ise, hukuki yarar, taraf ehliyeti). Ara sonuç: yanlış yargı kolunda açılan dava görevsizlik/yargı yolu reddi ile sonuçlanır.

## Çıktı modülleri
- Yargı kolu ve görevli/yetkili mahkeme tespiti
- Dava türü ve dava şartı kontrol listesi
- Arabuluculuk zorunluluğu değerlendirmesi
- Husumet (doğru davalı) tablosu

## Plugin bağlamı

Bu beceri `saglik-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*