Dava Gorev Yetki Ve Ispat

---
name: dava-gorev-yetki-ve-ispat
description: "Borçlar hukukundan doğan bir uyuşmazlık yargıya taşınırken görevli-yetkili mahkeme, dava türü, dava şartı arabuluculuk ve ispat yükünün planlanması gerektiğinde kullanılır."
---

# Dava, Görev-Yetki ve İspat Stratejisi

## Görev
Borç ilişkisinden doğan uyuşmazlıkta doğru dava türünü, görevli-yetkili mahkemeyi, zorunlu arabuluculuğu ve ispat planını belirlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Talep ne: alacak/tazminat, tespit, sözleşmenin iptali/feshi, menfi tespit?
- Taraflar tacir mi; uyuşmazlık ticari iş mi?
- Dava değeri ve konusu ne (görev için)?
- Elde hangi deliller var (senet, fatura, tanık, bilirkişi gereği)?

## Denetim şeması
1. Görev: Genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2); dava değerine bakılmaksızın. Ticari işlerde asliye ticaret mahkemesi (TTK m.4-5); tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi (6502 s.K. m.73), kira ve bazı uyuşmazlıklarda sulh hukuk (HMK m.4).
2. Yetki: Genel yetki davalının yerleşim yeri (HMK m.6); sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa yeri (HMK m.10); haksız fiilde ek yetki (HMK m.16). Kesin yetki hâllerine ve yetki sözleşmesine (HMK m.17, tacirler arası) dikkat.
3. Dava şartı arabuluculuk: Ticari davalarda konusu alacak/tazminat olan uyuşmazlıklar (TTK m.5/A), tüketici davalarının bir kısmı (6502 s.K. m.73/A) ve kira uyuşmazlıkları zorunlu arabuluculuğa tabidir; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
4. Dava türü seçimi: Eda, tespit (HMK m.106), belirsiz alacak (HMK m.107) ve kısmi dava (HMK m.109); faiz başlangıcı ve talep sonucu doğru kurulmalı.
5. İspat: Senetle ispat zorunluluğu ve istisnaları (HMK m.200-203), kesin/takdiri deliller, ispat yükü TMK m.6 ve TBK özel kuralları (kusur karinesi m.112, ifa ispatı borçluda).
6. Ara sonuç: Yetkili-görevli mahkeme, başvurulacak ön şart ve delil listesi.

## Çıktı modülleri
- Görev-yetki ve arabuluculuk yol haritası.
- Dava türü ve talep sonucu önerisi (faiz dâhil).
- İspat planı ve delil-vakıa eşleştirme tablosu.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `borclar-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*