Catma Deniz Kazalari

---
name: catma-deniz-kazalari
description: "İki ya da daha çok geminin çarpışması (çatma) veya başka bir deniz kazasından kaynaklanan zararlarda; kusur paylaşımını, zararın dağıtımını ve üçüncü kişilere karşı sorumluluğu belirlemek için kullan."
---

# Çatma ve Deniz Kazaları

## Görev
Çatma veya benzeri bir deniz kazasında zararın hangi gemiye/donatana yükleneceğini, kusurun nasıl paylaştırılacağını ve üçüncü kişiler (yük ve can zararı) bakımından sorumluluğun nasıl dağıtılacağını belirlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Kaç gemi karıştı; çarpışma fiziksel mi yoksa manevra/dalga etkisiyle dolaylı mı?
- Kaza anındaki seyir verileri (rota, hız, AIS/VDR kayıtları, gemi jurnali) mevcut mu?
- Kusur tek tarafta mı, karşılıklı mı, yoksa belirsiz mi; mücbir sebep iddiası var mı?
- Zarar yalnızca gemilerde mi, yoksa yük ve can zararı da var mı?

## Denetim şeması
1. **Çatma kavramı ve kapsam**: Olayın TTK m.1286 vd. anlamında çatma olup olmadığını belirle; doğrudan temas olmadan manevra/dalga etkisiyle verilen zararlar da çatma hükümlerine girebilir.
2. **Kusur tespiti ve paylaşım**: Kusursuz/mücbir sebep halinde zarara herkes kendi katlanır; tek taraf kusurluysa o donatan sorumludur; karşılıklı kusurda zarar **kusur oranına göre** paylaştırılır (TTK m.1289 vd.). Kusur oranı belirlenemezse eşit paylaşım esasını uygula.
3. **Üçüncü kişi zararları**: Yük zararlarında donatanların sorumluluğunun kusur oranıyla sınırlı (kısmi/müteselsil olmayan) niteliğini; can ve beden zararlarında ise müteselsil sorumluluk ve iç ilişkide rücu mekanizmasını ayrıştır.
4. **Kılavuz ve teknik kusur etkisi**: Zorunlu kılavuzun kusuru, geminin kendi gemi adamlarının seyir kusuru gibi hususların sorumluluğa etkisini değerlendir.
5. **İspat ve ara sonuç**: Kusur, seyir kayıtları ve bilirkişi/sörvey raporlarıyla ispatlanır; deniz raporu (gemi jurnali, kaptan ifadesi) önemli delildir. Çatmadan doğan taleplerde **iki yıllık** zamanaşımını (TTK m.1297) hesapla. Çıktıda kusur oranını ve zarar dağıtım tablosunu gerekçelendir.

## Çıktı modülleri
- Kusur oranı ve zarar dağıtım tablosu
- Delil/seyir kaydı dizini (AIS, VDR, jurnal, sörvey)
- Rücu ve sorumluluk sınırı stratejisi notu

## Plugin bağlamı

Bu beceri `deniz-ticareti-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*