Bedel Faiz Odeme Ve Uyarlama

---
name: bedel-faiz-odeme-ve-uyarlama
description: "Bedel belirleme, faiz, ödeme koşulları, mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü uyarlama maddelerinin denetimi gerektiğinde kullanılır."
---

# Bedel, Faiz, Ödeme ve Uyarlama Şartları

## Görev
Bedel, faiz, ödeme takvimi, fiyat artış mekanizması, mücbir sebep ve uyarlama (hardship) maddelerini denetlemek; belirsizlikleri ve dengesizlikleri gidermek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Bedel sabit mi, endeksli mi, dövizli mi (kambiyo/yasak riski)?
- Temerrüt faizi oranı ve türü kararlaştırılmış mı?
- Mücbir sebep tanımı var mı; uyarlama/yeniden müzakere kaydı bulunuyor mu?
- Ödeme tetikleyicileri (milestone, teslim, kabul) net mi?

## Denetim şeması
1. **Bedel belirliliği**: Edim ve karşı edim belirli/belirlenebilir olmalı; "ayrıca anlaşılacaktır" gibi açık uçlu bedel uyuşmazlık doğurur. Endeks/artış formülü ölçülebilir yazılmalı.
2. **Faiz**: Temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa kanuni faiz (TBK m.120, 3095 s.K.); ticari işlerde avans faizi/TTK rejimi. Sözleşmeyle kararlaştırılan faiz fahişse TBK m.120/f.2-3 ve dürüstlük denetimi; bileşik faiz yasağı (yalnız cari hesap/ticari ödünçte istisna).
3. **Para birimi**: Döviz/dövize endeksli bedellerde yürürlükteki kambiyo mevzuatı ve TBK m.99 (yabancı para borcu) kontrol edilir; yasak kapsamı `[doğrulanacak]` güncel mevzuattan teyit edilir.
4. **Mücbir sebep**: Tanım, sayılan haller (kapsayıcı/sınırlı), bildirim süresi, ispat ve sonuç (askı/fesih). Mücbir sebep ifa imkânsızlığına (TBK m.136) köprülenir.
5. **Uyarlama (hardship)**: TBK m.138 — sözleşme yapılırken öngörülemeyen olağanüstü durum ifayı aşırı güçleştirirse hâkimden uyarlama, mümkün değilse dönme/fesih istenebilir; bu hak emredici çekirdek taşır, sözleşmesel hardship klozu bunu somutlaştırır.
6. **İspat/usul**: Ödemeyi borçlu (TBK m.6/genel), temerrüdü ve faizi alacaklı ispatlar; makbuz/dekont düzeni önerilir.

## Çıktı modülleri
- Bedel-faiz-ödeme denetim notu ve belirsizlik listesi.
- Dengeli mücbir sebep + uyarlama (m.138) lafzı önerisi.
- Para birimi/kambiyo ve fahiş faiz riski uyarısı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `sozlesme-inceleme-redline` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*