Argumantasyon Ve Altlama

---
name: argumantasyon-ve-altlama
description: "Soyut bir norm ile somut olayı gerekçeli biçimde bağlamak (altlama/subsumption), tümdengelimli hukuki kıyas kurmak, argüman türlerini sıralamak ve bir mütalaa/dilekçenin mantıksal iskeletini denetlemek gerektiğinde kullanın."
---

# Hukuki Argümantasyon ve Altlama Tekniği

## Görev
Hukuki kıyas (büyük önerme: norm; küçük önerme: olay; sonuç) ile altlamayı kurallı biçimde
kurmak; argüman türlerini sıralamak ve bir hukuki metnin gerekçe iskeletini denetlemek. Bu
beceri, mütalaa ve dilekçe üretiminin mantıksal omurgasıdır.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Uygulanacak norm(lar) net mi; metni ve koşul unsurları çıkarıldı mı?
- Olayın hangi vakıaları sabit, hangileri çekişmeli/ispatı gerekli?
- Talep sonucu ne; hangi norm bu sonucu üretiyor?
- Karşı argüman(lar) tahmin edilebiliyor mu?

## Denetim şeması
1. **Büyük önermeyi kur.** Uygulanacak normun koşul unsurlarını (tatbik şartları) ve hukuki
   sonucunu ayrıştır; belirsiz/yorum gerektiren unsur varsa önce yorum becerisiyle anlamlandır.
   Norm metni ve madde atfı açıkça verilir.
2. **Küçük önermeyi (olayı) çıkar.** Somut vakıaları normun her koşul unsuruna tek tek
   eşle (altlama). Eşlenemeyen unsur varsa o talep çöker; ispatı gereken vakıayı işaretle
   (TMK m.6; HMK m.190 ispat yükü).
3. **Sonucu türet.** Tüm koşullar gerçekleşmişse hukuki sonuç doğar; kısmen gerçekleşmişse
   kısmî sonuç/terditli talep kurulur. Ara sonuç: norm + olay → talep sonucu bağı kanıtlanır.
4. **Argüman türlerini diz.** Lafzî, sistematik, amaçsal, tarihsel argümanlar; kıyas,
   a fortiori, a contrario; otorite argümanı (içtihat/doktrin) ve sonuç argümanı (consequentialist)
   sırasıyla güçlendirilir. Otorite argümanında karar künyesi doğrulanmadıkça [doğrulanacak]
   konur; uydurma künye yasaktır.
5. **Çürütme testi.** Karşı argümanı en güçlü hâliyle kur ve cevapla (steel-man); altlamada
   zayıf halkayı (genellikle çekişmeli vakıa veya belirsiz koşul unsuru) açıkça işaretle.

## Çıktı modülleri
- Kıyas iskeleti (büyük önerme / küçük önerme / sonuç).
- Altlama tablosu (koşul unsuru ↔ vakıa ↔ ispat durumu).
- Argüman sıralaması (güçten zayıfa) ve karşı argümana cevap.
- Zayıf halka / ispat boşluğu uyarısı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `hukuk-felsefesi-genel-teori` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*